IB-ondernemingen

Een eenmanszaak en een deelname in een maatschap, vennootschap onder firma en een commanditaire vennootschap vallen onder de regels van de Inkomstenbelasting en worden daarom IB-ondernemingen genoemd.

Meestal betekent het overlijden van een ondernemer het einde van zijn bedrijf. Dit noem je het staken van de onderneming.

Bij het staken van een onderneming moet je afrekenen met de belastingdienst. In de loop van de jaren is er meestal een verschil tussen de economische waarde van de onderneming en de balans- of boekwaarde van de onderneming ontstaan. Dit verschil heet de stakingswinst en het wordt gevormd door de stille reserves, de fiscale reserves en de goodwill. Voordat er belasting wordt geheven, is op deze winst een stakingsaftrek van toepassing.

De belastingdienst laat toe dat de stakingswinst in een lijfrente wordt omgezet. Hierdoor hoeft er niet op het moment van staken met de belastingdienst te worden afgerekend maar wordt er pas met de belastingdienst afgerekend op het moment dat de lijfrente uitgekeerd wordt.

De regels van de inkomstenbelasting laten toe dat er over de stakingswinst niet wordt afgerekend. Hierbij maakt men gebruik van de doorschuifregeling. De onderneming wordt volgens de bestaande balans- of boekwaarde voortgezet door een erfgenaam, een (mede) ondernemer of een werknemer. Hierdoor wordt de stakingswinst die door het overlijden van de ondernemer is ontstaan doorgeschoven naar de opvolger van de onderneming, en hoef je niet nu te verrekenen met de belastingdienst. We spreken in dit geval van een geruisloze overgang. De voortzettende ondernemer moet hiervoor wel een verzoek doen bij de belastingdienst.

Ook kan de onderneming worden voorgezet terwijl je wel afrekent met de belastingdienst. Dit noem je overgang met ruis, omdat door het rinkelen van het binnenkomende geld bij de belastingdienst een ruis ontstaat (dit in tegenstelling tot de geruisloze overgang waarbij geen geld bij de belastingdienst binnenkomt).
De voortzetting met afrekening heeft als voordeel dat alle goederen tegen de economische waarde op de balans komen te staan waardoor er meer afschrijvingsmogelijkheden zijn en je geen rekening hoeft te houden met het feit dat er ooit in de toekomst nog eens met de belastingdienst over de stakingswinst van de overleden ondernemer moet worden afgerekend.