Partner – wettelijke verdeling

Wettelijke verdeling bij overlijden partner

Tot 2003 hadden kinderen het recht om hun deel van de erfenis meteen op te eisen als hun ene ouder overleden was, en de andere nog leefde. Het kon dan bijvoorbeeld gebeuren dat de achtergebleven ouder zijn woning moest verkopen, om de kinderen hun deel van de erfenis uit te kunnen betalen. Wilde je dit voorkomen, dan moest je als ouders een langstlevende testament maken, waarin je bepaalde dat al je bezittingen bij je overlijden naar je echtgenoot / partner gingen.

Dit is veranderd. Sinds 2003 geeft de wet bescherming aan de achtergebleven echtgenoot en geregistreerd partner. Bij overlijden krijgt de langstlevende automatisch alle bezittingen (en schulden) van de overledene. De kinderen kunnen niet meer meteen hun erfdeel opeisen, maar krijgen slechts een vordering in geld ter grootte van hun erfdeel. Deze vordering is pas opeisbaar na het overlijden van de langstlevende. Het maakt hierbij niet uit of het om een ouder of een stiefouder gaat. Zodra er een achterblijvende echtgenoot /partner én een kind is, gelden de regels van de wettelijke verdeling.

Laten we een voorbeeld nemen. Karin en Jan zijn in gemeenschap van goederen getrouwd en hebben samen een vermogen van 600.000 euro dat voor het grootste deel in hun huis zit. Karin en Jan hebben twee kinderen en geen testament. Indien Jan overlijdt is de wettelijke verdeling van toepassing. Karin en Jan waren in gemeenschap van goederen getrouwd, dus de helft van het vermogen (300.000) is sowieso van Karin. De ander helft, is het huwelijksdeel van Jan. Dat is nu dus de erfenis van Jan. Dit deel komt eigenlijk toe aan Karin en de kinderen, maar de kinderen krijgen hun erfdeel pas, als Karin ook overlijdt. Tot die tijd hebben ze elk een vordering van 100.000 euro op Karin. Karin mag (een deel van) de vordering tijdens haar leven wel aflossen, zonder dat dit gevolgen heeft voor de schenkbelasting.

Mag de overgebleven echtgenoot / partner het geld van de kinderen opmaken?

In principe is de echtgenoot / partner vanaf het overlijden van de ander eigenaar van het vermogen en kan hij of zij het vermogen helemaal opmaken. Maar bij een zeer extreem uitgavenpatroon kunnen de kinderen proberen in te grijpen. Zij kunnen de rechter verzoeken het vermogen onder bewind te stellen. Hiervoor moet worden aangetoond dat de langstlevende “als gevolg van geestelijke of lichamelijke toestand niet meer in staat is ten volle de vermogensrechtelijke belangen zelf waar te nemen”. Dit is niet zo’n eenvoudige zaak.

Wat gebeurt er als de langstlevende opnieuw trouwt en daarna overlijdt?

Ook dan gelden gewoon de regels van de wettelijke verdeling. Er is een (nieuwe) echtgenoot / partner en er zijn kinderen. Dus het vermogen gaat naar de nieuwe echtgenoot, en niet meteen naar de kinderen uit het eerste gezin. De kinderen moeten wachten op hun erfdeel tot het overlijden van de stiefouder.

Kunnen de kinderen hier niets tegen doen en moeten zij toezien dat de stiefouder hun hele erfdeel opmaakt?

Je kunt dit als kind voorkomen door gebruik te maken van je wilsrechten. Je vestigt dan vruchtgebruik op je erfdeel. De kinderen krijgen het eigendom van hun erfenis, de stiefouder houdt echter het recht van gebruik. In feite hebben de kinderen nog niets aan hun erfdeel omdat de stiefouder het recht van gebruik hierover houdt, maar je voorkomt in ieder geval dat de stiefouder het erfdeel helemaal kan opmaken.

Je kunt de regels van de wettelijke verdeling ongedaan maken. Dit heet een ongedaanmaking.

Hoe wordt een erfenis binnen een samengesteld gezin afgewikkeld?

Veel stellen scheiden vandaag de dag. Na een scheiding zijn veel nieuwe gezinssituaties mogelijk. Wij kunnen ons voorstellen dat er veel vragen zijn over de afwikkeling van de erfenis na een scheiding. In de casus “Wat erven de kinderen als vader een nieuwe partner heeft?” behandelen we één van de vele situaties die kunnen voorkomen.

Nuttige informatie? Vertel het verder!