Een executeur regelt na een overlijden veel belangrijke zaken. Dat vraagt om vertrouwen, maar wat als erfgenamen geen informatie krijgen, beslissingen uitblijven of twijfels ontstaan over de manier waarop de nalatenschap wordt afgehandeld? Een executeur kan alleen door de kantonrechter worden ontslagen als daarvoor een gewichtige reden bestaat. Een ruzie of verschil van mening is meestal niet genoeg.
In dit artikel lees je wanneer ontslag mogelijk is, hoe je een verzoek indient en wat de gevolgen zijn voor de verdere afwikkeling van de erfenis.
Welke taak heeft een executeur?
Om te kunnen beoordelen of een executeur tekortschiet, is het belangrijk om eerst te weten welke verantwoordelijkheden hij heeft. Een executeur handelt de nalatenschap af volgens het testament en de wet. Welke taken hij precies uitvoert, hangt af van wat de overledene in het testament heeft bepaald.
Tot de gebruikelijke werkzaamheden behoren onder meer:
- het in kaart brengen van de bezittingen en schulden;
- het betalen van schulden die tijdens het beheer moeten worden voldaan;
- het informeren van de erfgenamen over de afwikkeling;
- andere handelingen die nodig zijn voor een zorgvuldig beheer van de nalatenschap.
Zo kan het bijvoorbeeld nodig zijn om een lopende overeenkomst te beëindigen.
Juist omdat een executeur een belangrijke rol heeft, mag van hem worden verwacht dat hij zorgvuldig handelt en open communiceert. Toch betekent onvrede over zijn werkwijze niet automatisch dat ontslag mogelijk is.
Wanneer kan een executeur worden ontslagen?
De kantonrechter kan een executeur alleen ontslaan als sprake is van een gewichtige reden. Dat betekent dat de executeur ernstig tekort moet schieten in de uitvoering van zijn werkzaamheden. Een enkele fout, vertraging of verschil van inzicht is daarvoor meestal onvoldoende.
Van een gewichtige reden kan bijvoorbeeld sprake zijn wanneer de executeur:
- erfgenamen structureel geen belangrijke informatie geeft;
- geld of bezittingen van de nalatenschap onzorgvuldig beheert;
- noodzakelijke werkzaamheden zonder goede reden laat liggen;
- zijn bevoegdheden misbruikt of een persoonlijk belang laat voorgaan;
- de afwikkeling van de nalatenschap ernstig belemmert.
De kantonrechter kijkt altijd naar de volledige situatie. Daarbij beoordeelt de rechter niet alleen wat de executeur heeft gedaan, maar ook welke gevolgen dat heeft voor de nalatenschap en de erfgenamen.
Hoe vraag je ontslag van een executeur aan?
Denk je dat er sprake is van een gewichtige reden? Dan kun je de kantonrechter vragen om de executeur te ontslaan. Dit doe je met een verzoekschrift bij de rechtbank. De mogelijkheid om ontslag te vragen is geregeld in artikel 4:149 van het Burgerlijk Wetboek.
Als erfgenaam moet je duidelijk maken wat er is gebeurd en waarom dit een gewichtige reden voor ontslag oplevert. Alleen onvrede over de executeur is niet voldoende. Het is daarom belangrijk om het verzoek goed te onderbouwen met relevante feiten en stukken. De executeur mag hierop reageren, waarna de kantonrechter beslist.
Een advocaat is niet verplicht, maar juridische bijstand is vaak wel verstandig. Het erfrecht kent veel regels en uitzonderingen en het is niet altijd eenvoudig om te beoordelen wanneer problemen met een executeur juridisch zwaar genoeg wegen voor ontslag. Een advocaat kan die afweging maken, het verzoek zorgvuldig onderbouwen en je tijdens de procedure bijstaan.
Wat gebeurt er na het ontslag?
Wordt de executeur ontslagen, dan moet de afwikkeling van de nalatenschap natuurlijk wel doorgaan. Wie de werkzaamheden overneemt, hangt af van wat in het testament is geregeld.
Heeft de overledene een opvolgend executeur aangewezen? Dan neemt deze persoon de taken over. Is dat niet het geval, dan worden de erfgenamen in beginsel gezamenlijk verantwoordelijk voor de verdere afwikkeling van de nalatenschap.
Alleen als het testament daarvoor een regeling bevat, kan de kantonrechter een vervangende executeur benoemen. Ontbreekt zo’n regeling en lukt het de erfgenamen niet om samen verder te gaan, dan kan een andere juridische oplossing nodig zijn.
Twijfel je over het handelen van een executeur?
Het ontslag van een executeur is een ingrijpende maatregel. Daarom is het verstandig om eerst te laten beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van een gewichtige reden.
Heb je een conflict over de afwikkeling van een erfenis of twijfel je over het handelen van de executeur? Neem gerust contact op met een van onze dienstverleners voor hulp of meer informatie.