Een erfenis kan behoorlijk wat veranderen in de financiële situatie van een erfgenaam. Nieuw onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laat zien dat dit ook terug te zien is op de woningmarkt. Mensen die € 50.000 of meer erven van hun overleden ouders, verhuizen vaker en komen na een verhuizing vaker in een koopwoning terecht.

Ook de grootte van de woning verandert. Erfgenamen met een grotere erfenis die verhuizen, wonen daarna vaker in een grotere of vrijstaande woning. Opvallend is dat een erfenis niet alleen voor een verhuizing wordt gebruikt. Het CBS ziet bijvoorbeeld ook vaker zonnepanelen op de woningen van deze erfgenamen.

Hoe groot zijn de erfenissen?

Het CBS onderzocht ruim 30.500 kinderen van wie in 2018 de laatste ouder overleed. Het ging daarbij om ouders uit de generatie 1936 tot en met 1945.

Uit het onderzoek blijkt onder meer:

  • bij 31 procent was een erfenis bij de Belastingdienst geregistreerd;
  • de middelste waarde van deze erfenissen was netto € 43.000. De ene helft ontving dus minder en de andere helft meer;
  • 14 procent van alle onderzochte kinderen ontving minimaal € 50.000;
  • 6 procent ontving € 100.000 of meer.

Na een grotere erfenis vaker verhuizen

Vooral vanaf een erfenis van € 50.000 zag het CBS verschillen. Van de mensen die minimaal dit bedrag erfden, verhuisde 21 procent in de drie jaar na het overlijden van de ouder.

Het CBS vergeleek deze groep met mensen van wie de ouder pas vier jaar later overleed en die toen eveneens minimaal € 50.000 erfden. Van deze vergelijkingsgroep verhuisde in dezelfde periode 15 procent.

Ook na de verhuizing waren verschillen zichtbaar. Van de verhuizende erfgenamen met een erfenis van minimaal € 50.000 woonde eerst 72 procent in een koopwoning. Drie jaar later was dat 83 procent.

Vaker een grotere of vrijstaande woning

Wie na een grotere erfenis verhuisde, koos ook relatief vaak voor meer woonruimte. Het aandeel erfgenamen dat in een vrijstaande woning woonde, steeg van 15 naar 29 procent.

Ook woningen van minimaal 150 vierkante meter kwamen na de verhuizing vaker voor. Voor het ontvangen van de erfenis woonde 27 procent van deze groep in zo’n woning. Drie jaar later was dat 46 procent.

Dat betekent overigens niet dat erfgenamen massaal in de woning van hun overleden ouders gaan wonen. Soms gebeurt dit wel, maar uit het onderzoek blijkt dat dit slechts bij een klein deel van de onderzochte erfgenamen het geval was.

Erfenis ook gebruikt voor de eigen woning

Niet iedere erfgenaam gebruikt een erfenis om te verhuizen. Het CBS onderzocht ook veranderingen bij mensen die in hun woning bleven wonen.

Daarbij valt vooral de toename van zonnepanelen op. Van de mensen met een erfenis van minimaal € 50.000 woonde in 2018 ongeveer 10 procent in een woning met zonnepanelen. Drie jaar later was dit ongeveer 25 procent. In de vergelijkingsgroep steeg dit aandeel eveneens, maar minder sterk.

Er werd ook extra afgelost op hypotheken. Het verschil met de vergelijkingsgroep was volgens het CBS echter relatief beperkt. Mogelijk hebben erfgenamen het geld ook gebruikt voor andere verbeteringen aan hun woning, zoals een nieuwe keuken. Daarover beschikt het CBS niet over gegevens.

Een erfenis geeft financiële mogelijkheden

Het onderzoek laat zien dat een grotere erfenis erfgenamen meer financiële ruimte kan geven om andere keuzes te maken op de woningmarkt. Dat kan een verhuizing zijn, maar ook een investering in de bestaande woning.

Wat iemand uiteindelijk met een erfenis kan doen, hangt af van de persoonlijke situatie en van wat er na de afwikkeling van de nalatenschap overblijft. Schulden, kosten en eventuele erfbelasting kunnen invloed hebben op het bedrag dat een erfgenaam daadwerkelijk ontvangt.

Een erfenis kan daardoor voor iedere erfgenaam iets anders betekenen. Het CBS-onderzoek laat vooral zien dat een grotere erfenis niet altijd op de bank blijft staan, maar ook kan worden gebruikt om woonwensen te realiseren of de eigen woning te verbeteren.