Een handgeschreven document waarin iemand vastlegt hoe zijn nalatenschap verdeeld moet worden, is niet automatisch een geldig testament. Dat blijkt uit een recente uitspraak van de rechtbank Den Haag.
De rechter oordeelde dat de wettelijke regels voor erfopvolging blijven gelden, ook al was duidelijk dat de overledene andere wensen had. Omdat geen rechtsgeldig testament was opgesteld, ging de nalatenschap volledig naar de enige wettelijke erfgenaam: zijn zus.
Waarom wees de rechtbank het handgeschreven document af?
De overledene had jarenlang plannen om een testament te laten opstellen en had daar ook meerdere keren contact over gehad met een notaris. Uiteindelijk kwam het echter nooit tot een officieel testament.
Kort voor een operatie schreef hij zelf een document waarin hij beschreef hoe hij zijn vermogen wilde verdelen onder familie, vrienden en andere bekenden. Ook benoemde hij daarin een executeur. Na zijn overlijden stelden de personen die in het document waren genoemd dat deze laatste wens moest worden gevolgd.
De rechtbank ging daar niet in mee. Volgens de rechter voldeed het document niet aan de wettelijke eisen die gelden voor een testament.
Waarom moet een testament via een notaris?
In Nederland kan een testament in de meeste gevallen alleen rechtsgeldig worden gemaakt via een notaris. De notaris controleert onder meer of iemand zijn wensen vrijwillig vastlegt, de gevolgen begrijpt en of de inhoud van het testament overeenkomt met wat hij of zij daadwerkelijk wil.
Bij een zelfgeschreven document ontbreken die controles. Daarom wijkt de rechter niet snel af van de wettelijke regels voor erfopvolging.
Geen uitzonderlijke omstandigheden
De eisers voerden aan dat de overledene altijd de bedoeling had om zijn nalatenschap anders te verdelen dan de wet voorschrijft. Zij vonden daarom dat toepassing van het wettelijke erfrecht onredelijk zou zijn.
De rechtbank erkende dat de overledene vermoedelijk andere plannen had, maar vond dat onvoldoende om de wettelijke regeling buiten toepassing te laten. Daarbij speelde onder meer mee dat:
- de overledene wist dat een notarieel testament noodzakelijk was;
- hij zelf had aangegeven dat zijn handgeschreven document later nog bij de notaris geregeld moest worden;
- zijn wensen in de loop der jaren waren gewijzigd;
- geen definitief testament of notarieel concept beschikbaar was op het moment van zijn overlijden.
Volgens de rechtbank waren er daarom geen uitzonderlijke omstandigheden die rechtvaardigden dat van het wettelijke erfrecht werd afgeweken.
Wat betekent deze uitspraak?
De uitspraak onderstreept dat persoonlijke wensen over een nalatenschap alleen rechtszekerheid bieden wanneer zij op de juiste manier worden vastgelegd. Wie af wil wijken van de wettelijke erfopvolging, doet er verstandig aan een testament bij de notaris op te stellen.
Een zelfgeschreven document kan wel inzicht geven in iemands bedoelingen, maar biedt meestal onvoldoende juridische grond om de wettelijke erfgenamen te passeren. Dat kan na een overlijden leiden tot langdurige procedures en teleurstelling bij betrokkenen.
Zorg voor een rechtsgeldig testament
Wie zeker wil weten dat zijn nalatenschap terechtkomt bij de personen of organisaties van zijn keuze, doet er goed aan tijdig een testament op te laten stellen. Daarmee wordt voorkomen dat de wettelijke erfopvolging onbedoeld van toepassing blijft en ontstaat er meer duidelijkheid voor de nabestaanden.
Heb je vragen over een testament, de afwikkeling van een nalatenschap of een erfrechtelijk geschil? Neem gerust contact op met een van onze dienstverleners voor hulp of meer informatie.