Legitieme portie

De legitieme portie is het wettelijke erfdeel van een kind. Dit is het gedeelte van de erfenis van de ouder waarop het kind altijd recht heeft, ook als het kind onterfd is. De legitieme portie is de helft van het erfdeel dat een erfgenaam zal ontvangen. Zijn er bijvoorbeeld drie erfgenamen, waarvan jij er één zou zijn, dan heb je recht op een derde deel van de nalatenschap. Word je onterfd, dan heb je alleen nog recht op je legitieme portie. Die is de helft hiervan en dus een zesde deel.

Onterving

In Nederland heb je de vrijheid om je erfenis in te richten op de manier waarop je dit zelf wil. Dit noemen we testeervrijheid. Als ouder kun je besluiten één van je kinderen in je testament te onterven. Toch blijft een kind altijd recht houden op deze legitieme portie. Je kunt een kind dus nooit helemaal onterven. Ben je onterfd, dan kan jouw legitieme portie alleen uit geld bestaan. Je zult dus geen spullen erven. Ook ben je officieel geen erfgenaam. Is er een langstlevende testament, dan kan de legitieme portie pas worden opgeëist als de langstlevende echtgenoot is overleden.

Beroep doen op legitieme portie

Een kind kan zelf bepalen of hij wel of geen beroep doet op zijn/haar legitieme portie. Het is wel belangrijk om dit binnen vijf jaar na het overlijden te doen. Je moet de erfgenamen, de executeur, de vereffenaar of de notaris mede delen dat je aanspraak maakt op jouw legitieme portie van de erfenis. Wij raden aan dit altijd schriftelijk te doen om achteraf onduidelijkheid te voorkomen. Het kan handig zijn om de hulp in te schakelen van een advocaat. Zij kunnen de hoogte hiervan voor je berekenen en nagaan of je niet tekort komt door bijvoorbeeld schenkingen aan de erfgenamen.

Voorbeelden uit de praktijk

We geven je drie voorbeelden waarbij er een beroep wordt gedaan op de legitieme portie.

• Een vader komt te overlijden. Hij laat een zoon en een dochter achter. De zoon heeft in het verleden het erfdeel van zijn moeder helemaal vergokt. De vader wil niet dat dit ook met zijn erfdeel gebeurd. Daarom heeft hij in zijn testament zijn zoon onterfd. De zoon is het hier absoluut niet mee eens en eist zijn legitieme portie op. Als de zoon niet onterfd zou zijn, zou hij net als zijn zus recht hebben op de helft van de erfenis van zijn vader. Maar deze zoon is onterfd. Hij heeft dus recht op de helft van zijn erfdeel. Dit betekent dat hij recht heeft op een kwart van de erfenis. De dochter is hierdoor de enige erfgenaam. Zij krijgt de hele erfenis en moet hiervan een kwart aan haar broer uitbetalen.
• Vader en moeder vinden dat hun drie kinderen het goed genoeg hebben en willen hun hele vermogen aan Unicef nalaten. Ze leggen dit vast in hun testament. Als de drie kinderen een beroep op hun legitieme portie doen, hebben zij ieder recht op 1/6 deel van de erfenis (de helft van hun erfdeel ter grootte van 1/3 deel) en moet Unicef genoegen nemen met de andere helft van het vermogen.
• Een andere mogelijkheid is dat de kinderen de mening van hun vader en moeder volledig delen: de kinderen in andere landen hebben het veel minder goed, en Unicef mag het geld dus hebben. De kinderen besluiten om geen beroep op hun legitieme portie te doen. In dit geval gaat, als de vader en de moeder in hun testament Unicef als enige erfgenaam hebben benoemd, het hele vermogen ook daadwerkelijk naar Unicef.

Hulp nodig

Heb je hulp nodig of heb je vragen? Wij werken samen met verschillende dienstverleners met wie je vrijblijvend contact op kunt nemen. Zij helpen je graag verder.